Casteddu On line
  • Cagliari
  • Hinterland
  • Sulla Sulcitana
  • Sud Sardegna
  • Sardegna
  • Calcio
  • Eventi
  • Contatti
  • SOSTIENICI
  • Cagliari
  • Hinterland
  • Sulla Sulcitana
  • Sud Sardegna
  • Sardegna
  • Calcio
  • Eventi
  • Contatti
  • SOSTIENICI
No Result
View All Result
Casteddu On line
No Result
View All Result
Iscriviti al canale
Home area-vasta

Ivo Murgia, Su sardu in Casteddu

di Fiorella Garofalo
24 Giugno 2017
in area-vasta, hinterland

Per le ultime notizie entra nel nostro canale Whatsapp

de Ivo Murgia 

Candu nci depint ghetai is curpas a chini at spèrdiu su sardu, su primu logu chi andant est Casteddu. Est a biri perou chi totu is curpas siant de Casteddu diaderus e chi Casteddu apat fatu sa parti sua po su chi est lìngua sarda e sa batalla po dda afortiai. E andeus a biri insandus.

Cosa chi medas no scint, Casteddu est una tzitadi de cantadoris, poetas e scridoris in sardu. Su cantadori prus mannu de sa cantada campidanesa fiat unu casteddaju, Cicitu Farci, chi impari a Efis Loni de Pauli funt arremonaus po essi is cantadoris prus fortis de sa stòria. Unu de is ùrtimus cantadoris mannus de sa cantada fiat un’àteru casteddaju Chichinu Loddi, arregordau de is cumpetentis po is sterrinas e su tràgiu finis e elegantis e po sa ‘segada’ chi teniant is mutetus suus. In mesu de is àteras cosas fut finas su babu de Giampaolo Loddo, artista connotu in totu s’Ìsula mancai po un’àtera arti. Un’àteru de is mannus fiat Ubaldu Lai, ma tocat a nai puru ca su cantu fiat una cosa bia e connota beni in is bixinaus de Casteddu e paricis casteddajus acostumànt a cantai mancai chentza de nci artziai a parcu.

In Casteddu nci at stètiu autoris chi poniant cantzonis a curba e a torradas, comenti a Cicitu Farci Segundu e finas sonadoris e cantantis de profetu, seu pensendi a Efis Mura o a Vittorio Laconi, chi ant fatu girai e connosci custa arti in totu sa Sardìnnia de giossu. Comenti fiat costumàntzia a cantai, fiat costumàntzia finas a scriri in sardu e no de oi. Giai sa bonànima de Bissenti Porru iat scritu ca sa fueddada casteddaja fut pigada a esempru de is scridoris campidanesus po s’elegàntzia sua, màssimu sa de Casteddu de Susu, prus ‘allichidia’ de sa fueddada populari, finsas a benni a essi sa basi de campidanesu literàriu. E no sceti de is scridoris, finas sa genti de is biddas, is arricus prus de totu, castiànt is modas de Casteddu e circànt de ndi liai is trassas.

Difatis Porru at finas scritu, in su ‘Saggio di gramatica sul dialetto sardo meridionale’ (1811), ca ‘Mentre però noi rispetteremo sempre le antiche voci, e pronunzia del dialetto logudorese […] e poiche in quel Capo ancora un impegno si scorge di studiare il Cagliaritano, ed un pregio di favellarlo, come lingua (se ora così ci sia lecito spiegarci) dominante, abbiamo stimato più opportuno il tessere di questo dialetto la gramatica…’. Comenti a nai ca is cosas no est sèmpiri chi siant comenti si-ddas contant. E ita nd’eus a nai de totu is scridoris in sardu de Casteddu? De is stòricus, Efis Pintor Sìrigu po ndi arremonai unu sceti, finsas a is ùrtimus, Teresa Mùndula Crespellani o Aquilino Cannas, chi ant manigiau sa fueddada de Casteddu e funt intra is prus poetas connotus de Campidanu e no sceti de Campidanu. E insandus forsis calincunu m’at a nai ‘E ma tui si ses chistionendi de unu contu bèciu e scarrabeciau! Ma imoi est totu un’àtera cosa!’ E est a biri cussu puru perou, ddis torru deu!

Oindii Casteddu est una tzitadi de scridoris in sardu aicetotu. S’abastit a arregordai a Pàola Alcioni o a Giuanni Maxia in mesu de is àterus, finsas a su puntu chi podeus nai ca giai-giai no s’agatit prèmiu literàriu in Sardìnnia aundi no ddoi siat unu casteddaju premiau. Pagu cosa si parit a bosàterus?! Po no nai de is cantantis de oi casteddajus, is chi faint rap o reggae in sardu, un’esempru est Miali Atzori, Su Dotori – Dr Drer, chi est casteddaju e est sighendi sa faina de is autoris casteddajus in sardu a sa moda sua. E torra sèmpiri cuddus scòncia-giogus chi m’ant a nai ‘Eja custu est su sardu scritu perou, ma su sardu fueddau?’ E andat beni cussu puru, e perou in Casteddu nci teneus is pròpius strobus de totu is biddas de Sardìnnia, cun sa scola e sa comunicatzioni in italianu, e totu is cosas chi scieus giai e chi donniunu de nosu est bivendi dònnia dii in bidda sua. Tocat a nai àteras duas cositeddas perou. Una est ca no tocat a pigai a sa tzitadi de Casteddu po sa burghesia sua o una parti de issa, chi at pensau de si-nci ghetai a s’italianu ponendi infatu a is interèssius cosa sua e duas, in is bixinaus popularis de Casteddu, Santu Miali, Santa Tènnera, Sant’Elias, Is Mirrionis, su sardu est chistionau de prus meda de su chi si pensat sa genti, prus de totu is chi a Casteddu dda connoscint pagu meda. E no si-ndi scaresciaus nimancu ca in Casteddu s’agatat genti de totu is cussòrgias sardas e duncas no est sceti a circai a is casteddajus chi is cosas po su sardu no funt andendi beni, ca a bortas funt pròpiu is chi ndi funt aproillaus a ndi fai de mancu de chistionai su sardu, timendi po no ddus pigai po biddùnculus! Parit lègiu su ddu nai ma est diaici puru.

Un’àtera cosa interessanti est ca po su prus, is casteddajus chistionant beni de Casteddu e stimant sa tzitadi insoru, mancai critichendi-dda candu serbit, e custa puru est una cosa de pretziai ca no est in dònnia logu diaici. E arregordeus-si-ndi finas de sa parti chi at tentu Casteddu contras a su poderi stràngiu in Sardìnnia, de sa furriada de sa dii de s’aciapa e a sa de Palabanda, e duncas no balit a nai ca Casteddu no at fatu su chi ddi spetat po su beni de sa Sardìnnia ca incapas at fatu sa parti sua e de calincunu àteru puru.

Custu fut po sa parti literària e sotziali ma bisòngiu chi finas sa polìtica fatzat sa parti sua. Calincuna cositedda gei est movendi-sì puru, gràtzias a sa gana bona de pagus consilleris, ma tocat a fai de prus e a cumentzai a imperai su sardu in sa comunicatzioni istitutzionali, connoscendi e arrespetendi sa stòria e su connotu de Casteddu chi est meda e no pagu. Chi si praxat o nou Casteddu est sa capitali de Sardìnnia e comentisisiat sa tzitadi prus manna de custa ìsula, e duncas ddi spetat unu tretu de importu. Po genti meda, stràngius e turistas, est finas su primu logu chi biint in Sardìnnia e est giustu chi potzant biri e intendi sa lìngua e sa cultura de sa tzitadi e sarda, ca est una manera dìnnia de si presentai a issus e a su mundu.

Totus castiaus su chi fait Casteddu e chi sa batalla de sa lìngua dda depeus binci, dda depeus binci innantis de totu innoi. No serbit a nudda a dda binci in biddixeddas piticas anca ddu chistionant giai totus su sardu, si serbit a dda binci in Casteddu, ca candu at a essi binta innoi, is àterus gei ant a ponni infatu. E sigomenti Casteddu seus totus is Sardus, si boleus chi custa tzitadi siat sa capitali de is Sardus prus e prus, teneus abisòngiu de prus Casteddu in Sardìnnia e de prus Sardìnnia in Casteddu, e duncas est faina chi si tocat a donniunu de nosu, chentza de ndi lassai mancu unu e po su beni de totus.

(Bessiu in Làcanas n. 75, IV/2015)

Tags: Ivo Murgialingua sarda
Previous Post

Via Roma, Smart nel mirino di due ladri: rubavano da auto in sosta

Next Post

Cagliari, nuovo servizio per il pagamento della mensa scolastica

Articoli correlati

Inferno di fuoco tra Assemini e Elmas, le fiamme avanzano velocemente tra campi incolti e terreni

Inferno di fuoco tra Assemini e Elmas, le fiamme avanzano velocemente tra campi incolti e terreni

Quartu, incidente stradale in via Sicilia angolo via Cagliari: un’auto ribaltata

Quartu, incidente stradale in via Sicilia angolo via Cagliari: un’auto ribaltata

Lettera ai piromani della moglie di un vigile del fuoco: “Ogni giorno vivo con paura e angoscia”

Emergenza incendi nell’hinterland cagliaritano, chiusa la 130

Ussana, crudeltà verso gli animali: gatto uncinato e due uccellini con le zampe legate

Ussana, crudeltà verso gli animali: gatto uncinato e due uccellini con le zampe legate

Monserrato, dopo due giorni di agonia è terminato il calvario di Emanuele Scalas: rimossa la scheggia di ferro dalla cornea

Monserrato, dopo due giorni di agonia è terminato il calvario di Emanuele Scalas: rimossa la scheggia di ferro dalla cornea

Sanluri, tra piscina, parco e spiaggia day in 300, tra bambini e ragazzi, sono pronti a vivere un’altra estate tutti insieme

Sanluri, tra piscina, parco e spiaggia day in 300, tra bambini e ragazzi, sono pronti a vivere un’altra estate tutti insieme

Next Post

Cagliari, nuovo servizio per il pagamento della mensa scolastica

ULTIME NOTIZIE

Capoterra, apprensione per il 13enne Rida: “È uscito da scuola e non ha fatto rientro a casa”

Capoterra, apprensione per il 13enne Rida: “È uscito da scuola e non ha fatto rientro a casa”

A piedi sulla statale, investito e ucciso a 26 anni tragedia nella notte in Sardegna

Iglesias, si sente male alla guida ed esce di strada: muore a 77 anni Giorgio Sanna

Meteo Casteddu, ritorna il sereno su tutta la Sardegna: picchi di 28 gradi

Meteo Casteddu, cielo sereno e venti moderati su tutta l’Isola

Sì al rilancio della “limba” in città, al via il progetto “Su sardu in Quartu”

Sinistra Italiana Sardegna (AVS): “I militari israeliani non sono i benvenuti”

Strisce pedonali invisibili tra Piazza Costituzione e Viale Regina Margherita: Loi chiede interventi per la sicurezza

Strisce pedonali invisibili tra Piazza Costituzione e Viale Regina Margherita: Loi chiede interventi per la sicurezza

Casteddu Online – P.I. IT03410570927 Testata registrata presso il tribunale di Cagliari n. 5/12

Hosting gestito da Monrif Net Srl
Via Mattei, 106, 40138 Bologna (BO)
P.Iva 12741650159

La testata usufruisce del contributo della Regione Sardegna Assessorato della Pubblica Istruzione, Beni Culturali, Informazione, Spettacolo e Sport. legge regionale 13 aprile 2017 n. 5, art. 8 comma 13

IMPOSTAZIONI PRIVACY
Copyright © 2026
RCAST.NET
No Result
View All Result
  • Cagliari
  • Hinterland
  • Sulla Sulcitana
  • Sud Sardegna
  • Sardegna
  • Calcio
  • Eventi
  • Contatti
  • SOSTIENICI

Copyright © 2025